Wtorek 21 Sierpnia 2018r. - 233 dz. roku,  Imieniny: Franciszka, Kazimiery

| Strona główna | | Mapa serwisu 

dodano: 24.07.18 - 17:50     Czytano: [57]

Wyprawa śladami staropolskiego LATA


Lato czyli Lać

Skarżyskie Towarzystwo Historyczno- Patriotyczne Renesans, wyruszyło w Góry Świętokrzyskie celem poszukiwania dawnych śladów obrzędowości letniej. Trafiliśmy do wioski Kakonin, gdzie przewodnik górski pan Ireneusz Drzazga, opowiedział nam o frapującym nas temacie. Pan Irek właśnie poinformował nas, że słowo lato, w swoim pierwotnym znaczeniu określa porę dżdżystą i deszczową. Nazwa lato pochodzi z tego samego wyrażenia co LAĆ. Jest to określenie prawidłowe, bo lato to pora roku o największej ilości opadów, ale także w języku potocznym mamy określenie upału, kiedy to żar leje się nam z nieba.

Okres wędrówek ludów


Kolejna kwestia określenie słowa lato, może być powiązana z okresem wędrówek ludów. Lud przybyły na te ziemie, zauważył że opady atmosferyczne są w tej krainie przez cały cykl życia przyrody. Zatem lato czyli leje, jest adekwatne do powyższego nazewnictwa. Pozostałością pierwotnego znaczenia słowa lato jest dzisiaj nam znana forma liczby mnogiej lata, odnosząca się do określania upływu czasu. W prasłowiańszczyźnie słowo lato rozumiano najpierw jako porę roku, jednak w X wieku, zaczęto już tak nazywać upływ czterech pór roku. Rokiem był bowiem dla ludzi czas pomiędzy jednym latem a drugim. Pozostałością pierwotnego znaczenia słowa „lato”, jest dzisiaj nam znana forma liczby mnogiej „(te) lata”, odnosząca się do określania czasu. Nieprzypadkowo ta pora roku utkwiła najbardziej w świadomości ludzi. Lato to przecież dla wszystkich coś najpiękniejszego, najwspanialszego (ze względu na przyrodę, piękną pogodę, temperaturę powietrza itp.). Nic więc dziwnego, że wyraz ten stał się z biegiem lat nazwą okresu wszystkich pór roku, który zaczął po prostu odmierzać ludziom czas kolejnych 365 dni.

Lato dla Słowian

Wiemy już, że istniał w prasłowiańszyźnie wyraz lato, który posiadał dwa znaczenia. Najczęściej chodziło o okres umówiony na przełożenie terminu na przykład płatności. Dzisiaj, kiedy używamy takich wyrazów, jak wyrok czy odroczyć, nie przypuszczamy nawet, że mają one związek z dawnym znaczeniem słowa rok. Z czasem, znaczenie słowa rok przesunięto na pojęcie lato. Mamy za to zachowane w języku literackim słowo latoś (z archaicznym zaimkiem si), znaczące albo tego lata, albo znaczące w tym roku. Jak napisane jest w Encyklopedii staropolskiej „Królowie polscy dawali wszystkim dworzanom nieraz cenne podarki, gdy ci winszowali im Nowego Lata. Także dziatki, zebrawszy się w gromadki, obchodzili wszystkie domy i życzyli domownikom Szczęśliwego Nowego Lata”.

Kakonińskie obrzędy

Na pradawnych ziemiach Kakonina, znany był powszechnie letni zwyczaj tak zwanej prożnej wody. W najcieplejsze dni roku, wylewano za próg kubeł zimnej wody, aby symbolicznie zmyć z całego domostwa zło i wszelkie choroby, aby raz na zawsze się z nimi pożegnać. Tutaj też, gdy letnie słońce odbijało się w taflach pobliskich wód, kłaniano się takiemu odbiciu sądząc, że ono w szczególny sposób pobłogosławi tegoroczne zbiory. Jak mówi nam pan Ireneusz, wiele z tych słowiańskich obrzędów znane były jeszcze w okresie przedwojennym. Każda izba, musiała być ozdobiona jakimś motywem kwiatowym, kojarzącym się z latem, aby zapewnić sobie błogosławieństwo boga słońce.

Poezja letnia

Ta najpiękniejsza pora roku, zawsze znajdowała sobie upust w prozie i poezji ludowej. Pisano wówczas o momentach miłosnych, weselach i zrękowinach, które właśnie zawierane były w tę porę roku. Delektowano się gorącem słonecznego lata, jak również cieszono się obfitością letnich pól.

…..Lato.....
...kiedy lato ukochane do nas zawitało
i słoneczko co na niebie, pięknie świecić chciało
stare kości wygrzewałem co często bolały
by promienie słońca tego, na ból pomagały.....
….Koniec lata.....
...zagoniony, zatroskany jam człek z tego świata
patrzę miło przez okienko,... a tu koniec lata
liście z drzew już pospadały w krąg jesienna szata
a mnie jest po prostu szkoda minionego lata...

fragmenty poezji Stanisława Peczkowicza z Micigozdu

Ewa Michałowska – Walkiewicz

     



Wersja do druku

Pod tym artykułem nie ma jeszcze komentarzy... Dodaj własny!

21 Sierpnia 1999 roku
Zmarł Jerzy Harasymowicz, poeta polski, zostawił po sobie 56 tomów wierszy (ur. 1933)


21 Sierpnia 1944 roku
21 d. Powst. Warszaw.: Natarcie oddz. żoliborskich i Grupy AK Kampinos w celu połączenia Żoliborza ze Starym Miastem. Niemcy wysadzili "Pawiak"


Zobacz więcej