Czwartek 21 Listopada 2019r. - 325 dz. roku,  Imieniny: Janusza, Marii

| Strona główna | | Mapa serwisu 

dodano: 27.10.19 - 12:14     Czytano: [158]

Ludźmierz


Małopolska wieś

Ludźmierz, to niewielka wieś polska leżąca w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim. Usytuowana jest ona konkretnie w Kotlinie Nowotarskiej, na lewym brzegu Czarnego Dunajca.

Najstarsza wieś Podhala


Ludźmierz jest najstarszą wsią na Podhalu. W roku 1234 w Ludźmierzu, rozpoczęła się budowa kościoła. Prace nad jej fundowaniem zlecono cystersom. Cystersi z Jędrzejowa, otrzymali z rąk Teodora Gryfity ziemię zwaną Ludźmierz, na której pobudowano w 1238 roku kościół. Mieszkali Cystersi w Ludźmierzu aż do roku 1834, prowadząc swój majątek ziemski z uprawą rośli i hodowlą zwierząt włącznie.

Na prawie magdeburskim

W 1333 roku, wspomniana wieś została osadzona na prawie magdeburskim. Zasadźcą wsi, był niejaki Mikołaj Kuźnich, otrzymał on prawo wykarczowania lasów leżących nad potokiem Lepietnica, a także po obu stronach Czarnego Dunajca. Lokowana wieś miała obejmować 16 łanów frankońskich, czyli około 3 morgów w dzisiejszej miarowości. We wsi miała być wybudowana karczma, jatki mięsne, piekarnia, zakład szewski oraz młyn. Wszystko to miało stanowić uposażenie sołtysa.

Pierwsze pielgrzymki

Wieś duchowna Ludzimierz, ściągała do siebie wielu turystów jak też i pątników. Figura maryjna znajdująca się w samym centrum kościoła, od lat słynęła z wielu łask, którymi obdarzała wizytujących w Ludźmierzu pielgrzymów. W okresie zaborów Ludźmierz wraz z pobliskim Krauszowem i Rogoźnikiem stanowił odrębne dominium. W wyniku reform józefińskich czyli reform administracyjno-kościelnych, majątek klasztorny w Ludźmierzu został skonfiskowany na rzecz Funduszu Religijnego w roku 1782. W dniu 7 czerwca 1819 roku, klucz ludźmierski w drodze licytacji nabyty został przez Wojciecha Przerwę Tetmajera za cenę 14095 florenów. W latach 1824–1859 właścicielem Ludźmierza była pochodząca z Węgier rodzina Homolaczów. W 1859 roku, majątek ludźmierski w drodze pierwokupu kupił Adolf Przerwa Tetmajer. W latach 1877–1883 trwał proces pozbywania się dóbr tetmajerowskich. Toteż w niedługim czasie, wszelkie zabudowania wraz z ogrodem i polem nabyli Żydzi z Nowego Targu.

Podział gruntów

W 1811 roku grunty ludźmierskie były podzielone na 9 ról kmiecych, 1 rolę kościelną, 1 rolę pańską i 4 zagrody. Role kmiece nosiły nazwy: Waloszowa, Klejowa, Krasoniowa, Siutowa, Jachymowa, Czajowa, Glistowa, Handzlowa, Parcicowa lub Górzowa.

Tu się urodził Kazimierz Przerwa- Tetmajer

W Ludźmierzu urodził się wielki polski poeta Kazimierz Przerwa- Tetmajer. A było to dnia 12 lutego 1865 roku. Zmarł on natomiast w dniu 18 stycznia 1940 roku w Warszawie. Był to polski poeta, nowelista, powieściopisarz, przedstawiciel okresu Młodej Polski. Urodził się jako syn Adolfa Tetmajera i jego drugiej żony, Julii z Grabowskich. Uczęszczał on do Gimnazjum świętej Anny w Krakowie, gdzie przeniósł się w 1883 roku z rodziną. W latach 1884–1886 studiował na wydziale filozoficznym Uniwersytetu Krakowskiego.

Debiut literacki

Zadebiutował on w 1886 roku poematem zatytułowanym „Illa”, a także nowelą pt. „Rekrut". W 1888 roku Tetmajer zdobył nagrodę literacką za wiersz ku czci Adama Mickiewicza, a w roku następnym za wiersz ku czci Józefa Kraszewskiego. W latach 1888–1893 podjął współpracę z pismami Tygodnik Ilustrowany oraz Kurier Warszawski i krakowski Czas. Wydał on osiem serii Poezji, z których najbardziej wartościowe to druga i trzecia. Nastrojowa poezja Tetmajera odpowiadała dekadentom i bohemie młodopolskiej, z którą się poeta utożsamiał.

Miłość do Podhala

Mieszkając w młodości w Ludźmierzu, poznał on dobrze Podhale. Zafascynowany góralskim folklorem napisał cykl opowieści Na skalnym Podhalu, a ponadto epopeję tatrzańską zatytułowaną Legenda Tatr.

Żadne z twych pragnień nigdy się nie iści - -
wrzej, aż cię ogień wewnętrzny przepali,
i uschnij, na kształt oderwanych liści.

Milcz i umieraj. Ileżeś to razy
zadrgało próżno; klątwy ileżkrotne
na twe szalone rzucałeś ekstazy,
i znów milczało - - dumne i samotne.

Ale tej nocy posępnej i sennej
nie zdołasz milczeć, szał buntu cię zrywa,
z milczenia twego powstajesz Gehenny,
na ustach twoich drga klątwa straszliwa...

Gdyby ta klątwa zmieniła się w gromy,
skały się skruszą i spłomieni morze,
zadrży sklep niebios wiecznie nieruchomy,
gwiazdy zeń runą w przepaść...

Zmarł w roku 18 stycznia 1940 na ostrą niewydolność krążenia.

Ewa Michałowska – Walkiewicz

Wersja do druku

Pod tym artykułem nie ma jeszcze komentarzy... Dodaj własny!

21 Listopada 1652 roku
Zmarł Jan Brożek, polski matematyk i astronom (ur. 1585)


21 Listopada 1916 roku
Zatonął Britannic, bliżniaczy statek Titanica.


Zobacz więcej